HPB-aren diagnostikoa

Etorkizun batean irakasle tutore izango gara askok eta horregatik, ikasleren bat Hezkuntza Premia Bereziren bat izan ahal duelaren susmoa daukagunean, zer egin jakin beharko dugu. Aurreko sarreraren batean HPBari buruzko informazioa eman nuen eta hainbat kontzeptu argitu nituen. Gaurko honetan, jarraitu beharreko pausoak aipatuko ditut:

1. Lehenik eta behin, irakasle tutoreak gelan egin beharko du behaketa, hau da, haurraren jarrerak, zer nolako jokabideak dituen…behatuko ditu. Horrez gain, laguntza gisa, informazioa bilatuko du beste irakasleei galderak egiten, liburuetan informazioa bilatzen etab.
2. Lehenengo pausua egin ondoren, Lehen Hezkuntzan dagoen aholkulariari deituko dio irakasleak eta ikusitakoa azalduko dio. Aholkularia gelara joango da umea behatzera.
3. Jarraitzeko, gurasoekin kontaktuan jarrito dira eta behatutakoa azalduko diete. Horrela, informazioa trukatuko dute guztien artean, irakasleak gurasoei gelan ikusitakoa kontatuko dielako eta alderantziz, gurasoek etxeko jokabideak, jarrerak…kontatuko diotelako irakasleari. Diagnostikora iristeko eta eskolaz kanpoko laguntzak parte hartzeko, beharrezkoa izando da gurasoen baimena.
4. Baimena izandakoan, Berritzeguneari deituko diote. Baina hau baino lehen, aholkuaria eta irakasle tutorearen artean ebaluazio psikopedagogikoa egingo dute.
5. Ondoren, Berritzeguneko psikologoa gelan sartuko da irakasle tutore eta aholkulariarekin hitz egiteko, hau da, hauetaz informazioa lortzeko. Honekin batera, umea behatuko du eta galderak egingo dizkio.
6. Amaitzeko, HPB-a duela zehazteko eta egiaztatzeko, diagnostiko psikopedagogikoa egingo da.

Hau guztia hobeto ulertzeko, hainbat terminoen azalpena ematea garrantzitsua iruditzen zait:

• Hezkuntza Premia Bereziak (HPB): Hezkuntza-premia bereziak, eskolatzearen aldi batean zehar edo eskolatze osoan zehar, ez-gaitasun fisikoak edo psikikoak edo zentzumenen ingurukoak izateagatik, jokabide-nahaste larriak izateagatik, aldekoak ez diren kultur edo gizarte-egoeratan egoteagatik, epe luzeko gaixotasun bat izateagatik edo goi-mailako gaitasun intelektualekin zerikusia duten baldintza pertsonalak izateagatik jasotzen den hezkuntza-laguntza eta hezkuntza-arreta bereziak dira.

• Aholkularia/kontsultorea: Irakasle-tutoreei eta irakasle-taldeari laguntza eta orientabidea eskaintzen dio Hezkuntza Bereziari dagozkion gaietan. Hezkuntza Bereziko espezialistak izaten dira.

• Ikastetxetik kanpoko laguntza zerbitzuak: Ikastetxeetan bertan kokatzen ez diren laguntza-zerbitzuak dira. Profesional anitzeko talde multiprofesionalak dituzte eta lurraldeen edo autonomia erkidegoen araberako eremua dute. Adibidez, Euskal Autonomia Erkidegoan Berritzeguneak dute izena eta Nafarroan CREENA.

• Ebaluazio psikopedagogikoa: Ebaluazio psikopedagogikoa irakaskuntzaren eta ikaskuntzaren prozesuan esku hartzen duten elementuei buruzko informazio garrantzitsua jasotzeko, aztertzeko eta baloratzeko prozesua da. Berorren helburua da beren garapen pertsonal edo/eta akademikoan desegokitzeak dituzten edo izan ditzaketen ikasleen HPBak identifikatzea, baita curriculum-proposamenaren eta beharrezkoak izan litezkeen laguntza-moten inguruko erabakiak oinarritzea eta zehaztea ere. Honakoetan oinarrituko da: Curriculum-ebaluazio batean eta Ikaslearen eta irakasleen eta ikaskideen arteko elkarreraginaren behaketan. Horietan kontuan izango da eskolako eta familiako testuingurua.

Guztiontzako hezkuntza !

HPB-ak

DEFINIZIOAK: 

Hasteko, nahiz eta dagoeneko ongi ikasia dugun HPB-aren kontzeptua, terminoa azaltzen hasiko naiz.  Hezkuntza Premia Bereziak (HPB), eskolatzearen aldi batean zehar edo eskolatze osoan zehar, ez-gaitasun fisikoak edo psikikoak edo zentzumenen ingurukoak izateagatik, jokabide-nahaste larriak izateagatik, aldekoak ez diren kultur edo gizarte-egoeratan egoteagatik, epe luzeko gaixotasun bat izateagatik edo goi-mailako gaitasun intelektualekin zerikusia duten baldintza pertsonalak izateagatik jasotzen den hezkuntza-laguntza eta hezkuntza-arreta bereziak dira. Honen barruan, bi mota aurkitzen ditugu:

HPB Iraunkorrak: Urritasun fisiko edo psikiko edo zentzumenen ingurukoetatik eratorritakoak diren eta ustez iraunkorrak izango diren HPBei egiten die erreferentzia. Gaitasun apartak dituzten ikasleak ere multzo honetan sartzen dira. Euskal Autonomia Erkidegoak bost hezkuntza-premia iraunkor definitzen ditu:

• Adimen urritasunak edo/eta Autismoaren espektroko nahasteak: 
• Entzumen urritasunak.
• Ikusmen urritasunak.
• Urritasun motoreak.
• Goi mailako ikas-gaitasunak.

Aldi baterako HPB: Garapenaren une jakin batean agertzen diren eta aldi batekoak bakarrik izango diren HPBei egiten die erreferentzia. Aldi baterako HPBak ikasle baten ospitaleratzean, gaixotasunen bat denean, aldi baterako traumatismoen kasuan curriculumerako sarbiderako baliabideak erabiltzerakoan eta abarretan sor daitezke. EAEk bost aldi baterako hezkuntza premia bereizten ditu:

• Gizarte- edo kultura-egoera ahulek eragindakoak (tratu txarrak, utzikeria...).
• Eskola-moldagabezia larria (jokabide arazoak...).
• Epe luzeko ospitaleratzea eta gaixotasuna.
• Ikasketa-maila motela eta ikaskuntza-zailtasun garrantzitsuak (etorkinak...).
• Adimen-maila motelak eragindakoak (mugako adimen gaitasuna nagusiki).

WEB-ORRIALDEAK

Hementxe ipini ditudan link hauetan, aipatutako HPBei buruzko informazio baliagarria eta aberasgarria aurkituko duzue:

• Adimen urritasunak edo/eta Autismoaren espektroko nahasteari buruzkoa:

http://www.juntadeandalucia.es/educacion/portal/com/bin/Contenidos/PSE/orientacionyatenciondiversidad/educacionespecial/ManualdeatencionalalumnadoNEAE/1278667550468_10.pdf 

 http://www.crisalida.edu.co/discapacidad.htm

http://www.feapsmadrid.org/drupal-6.19/sites/default/files/documents/Yo%20como%20tu%20Version%20Web.pdf

• Entzumen urritasunari buruzkoa:

http://zergertatzenzaionirehaurrari.wordpress.com/arrisku-biologikoak/entzumen-urritasuna/

http://soniasas.files.wordpress.com/2008/01/entzumen-urrit.pdf

• Ikusmen urritasunari buruzkoa:

http://arretagoiztiarramu.wordpress.com/2012/03/22/424/

http://hezkuntza.blog.euskadi.net/blog/2011/05/05/discapacidad-visual-y-accesibilidad/

• Urritasun motoreari buruzkoa:

http://hpbezagutzen.wordpress.com/about/motore-urritasuna/

• Goi mailako ikas-gaitasunei buruzkoa:

http://www.hezkuntza.ejgv.euskadi.net/r43-2459/eu/contenidos/informacion/dia6/eu_2027/r01hRedirectCont/contenidos/informacion/dif7/es_2082/adjuntos/libros/%281%29%20Alcapa/DIVUEK2.pdf

• Gizarte- edo kultura-egoera ahulek eragindako HPBei buruzkoa:

http://www.hezkuntza.ejgv.euskadi.net/r43-573/eu/contenidos/informacion/dif11/eu_5613/adjuntos/malos_tratos/tratu_txarrak_e.pdf

• Eskola-moldagabezia larriari buruzkoa:

http://sorkari.com/pdf/JokabideNahasteMotak.pdf

• Epe luzeko ospitaleratzea eta gaixotasunei buruzkoa:

http://www.guiainfantil.com/salud/hospital/index.htm

• Ikasketa-maila motela eta ikaskuntza-zailtasun garrantzitsuak:

http://www.psicoloeduca.com/articulos-de-interes/45-ninos-con-aprendizaje-lento/63-los-ninos-con-aprendizaje-lento

• Adimen-maila motelak eragindakoak:

http://www.preocupados.es/?page_id=102

HAUSNARKETA TXIKIA

Orain arte aipatutako guztia beharrezkoa da arazo hauek dituzten pertsonak benetan ezagutzeko eta gaur egungo egoera zein den ikusteko. Nik jarritako informazioaz gain, informazio ugari topatzeko aukera dago, bai testu liburuetan eta bai interneten. Hala ere, esan beharrekoa da ez-gaitasun batzuei buruzko informazioa topatzea zailagoa dela beste batzuen informazioa baino. 

HPBen kontzeptua historian zehar asko aldatu da, gaur egun ezagutzen dugun kontzeptura iritsi arte. Badakigun bezala, lehen pertsona hauek ez ziren onartzen, baina aurrerapenei esker, interbentzio medikoak parte hartzen eta esku hartzen hasi ziren gai honetan. Bertan, aipatzekoa da "Pedagogo Terapeutikoa" (PT), irakasleen taldeko irakasle bat, Hezkuntza Bereziko espezialista dena eta hezkuntza premia bereziak dituzten ikasleelin lan egiten duena. Aspaldiko garaietatik arlo honetan egiten ari diren aurrerapenak etengabeak dira (ikerketak, lanak, estretegia berriak...) eta horrela, HPAak dituzten umeak gero eta onartuagoak egotea lortzen ari gara. Baina nire usteaz, ia arlo guztietan gertatzen den bezala, oraindik lan asko egin behar da benetazko integrazioa eta ume hauen onarpena lortzeko.

"LA EDUCACIÓN PROHIBIDA"

     "La educación prohibida es una película documental independiente de Argentina estrenada en agosto del año 2012. La misma documenta experiencias educativas no convencionales en países de América Latina y España, donde están representadas instituciones educativas con prácticas vinculadas a las ideas y pedagogías como la Educación Popular, Waldorf, Montessori, Cossettini, Educación Libertaria, Homeschooling
y otras referencias dentro de la llamada pedagogía progresista"

     Film honek hezkuntzaren hobekuntza dauka helburutzat. Helburu hori lortzeko, esaldi honetan oinarritzen diren hainbat teoria, metodologia, filosofia eta proiektu pedagogikoen ikerketara jotzen dute proiektu honen parte-hartzaileak: hezkuntza gizakien gaitasunen garapenean oinarritzen da. Honez gain, “La educación prohibida”-k finantzaketa, ekoizpen eta banaketa eredu berri bat hartzen du honako ezaugarri hauetan oinarrituta: gizakien garapenaren errespetua, kultura librearen filosofia eta finantzaketa kolektibo eta kontzientea.

     Hementxe duzuen bideo honetan, orain arteko hezkuntza nolakoa izan den (eta oraindik toki askotan nolakoa den) eta hezkuntza nolakoa izan beharko zen azaltzen da oso garrantzitsuak diren kontzeptu askoren bidez:

NOLAKOA IZAN DA?

-DEMOKRAZIA. Batek solasten du, besteak ixiltzen dira.

-KOMUNIKAZIOA. Irakaslea eta gurasoen artean ez da nahiko komunikaziorik egon.

-ASKATASUNA. Umeak 8 ordu aulki batean eserita egon dira, nahiz eta hauek mugitzeko beharra eduki.

-BERDINTASUNA. Irakasleak=jakinduria, ikasleak=ez dakite ezer.

-BATASUNA. Lehiakortasuna=bereiztea eta gatazkak sortzea.

-KONFIANTZA. Ume askok ez dakite ia ezer egiten, eta horretan konfiantza errudun izan daiteke.

-MALGUTASUNA. Haurrei irakatsi, eta hezitu?

-EBOLUZIOA.  Heziketak aldaketei ez da egokitu.

NOLAKOA IZAN BEHARKO ZEN?

-SORMENA. Adimena sormena eta lan-intelektualaz osatzen da.

-ANIZTASUNA. Ezagutu beharko ziren ume bakoitzaren espresatzeko gaitasun desberdinak.

-MAITASUNA.  Ezagutza eta pentsamenduaren motorea afektua (maitasuna, adiskidetasuna…) da.

-BIZIPENAK. Bizipenetatik gizakiok etengabe ikasten dugu.

-AUTONOMIA. Umea bera bere bizitzaren eraikitzaile sentitu behar da.

-INTEGRAZIOA. Umea perspectiva desberdinetatik begiratzea, umea hobe ulertzera lagunduko gintuen.

-ULERMENA. Eskolan ez da bakarrik entzun behar, baita ulertu ere.

     Kontzeptu guztiak irakurri ondoren, oso nabaria da bien arteko desberdintasuna (orain arteko estola eta gaur egun nahi den eskola). Hezkuntza aldatzeko eta hezkuntzaren hobekuntzarako beharrezkoak dira ikaslearen sormena, ulermena, integrazioa…kontuan artesa, hau da, hezkuntza ikasle bakoitzaren interes eta ezaugarrietan oinarritu behar da. Eta Haur Hezkuntzako irakasle batek argi eta garbi eduki behar du hori. Azken finean, bideo honetan hitz egiten duen azkenengo emakumearen esaldia “La educación prohibida”-k lortu nahi duena laburbiltzen du:

“Me gustaria pensar que la escuela sea un lugar donde los niños sean felices”

Normalizazio printzipioa

     Oso garrantzitsua iruditzen zait gai honi buruz hitz egitea, izan ere gelan landutako kontzeptuetako bat da. Hasteko, esan beharra dago urritasunak dituzten pertsonen egoera gizartean asko aldatu dela azken urteotan. Aintzineko garaietan, horrelako pertsonak ez ziren gizarteko partaidetzat hartzen, marjinatu egiten zituzten. Baina egoera hau aldatzea lortu dugu. Gaur egun, ideologia desberdinak dauden arren, pertsona hauek onartuak daude gure gizartean, baita integratuak ere (oso garrantzitsua den terminoa). Hala ere, benetako integrazioa lortzeko asko falta da oraindik. Azken finean, guztiok ikasi dugu ezberdina dena anormaltzat hartzen, hori delako modu kontziente edo inkontziente batean txikitatik irakatsi digutena. Urritasunak dituzten pertsonak ez dira desberdinak, soilik gauza batzuetan guk baino zailtasun gehiago dituzte eta laguntza behar dute. Sentimenduak guztiok ditugu, eta jende askori ahaztu egiten zaio hori. Normalizazio printzipioa hobeto ulertzeko, pdf honetan informazio ugari eta baliagarri aurkitzeko aukera izango duzue.

    Gehienoi gustatuko litzaiguke urritasunak dituzten pertsonak gure artean beste bat gehiago izatea, hau da, pertsona guztien arteko berdintasuna lortzea. Zorionez, jende asko ari da gai honen inguruan lanean, aurrerapenak eta aldaketak lortzeko helburuarekin. Baina jende horren lanarekin ez da aski, guztion laguntza eta esfortzua behar beharrezkoa da. Guztiok mentalizatzen garenean, orduan lortuko dugu pertsona hauek gizartean integratzea.

     Hementxe duzue historian zehar normalizazioari dagokion eskema txiki bat, non bertan egin diren aurrerapenak ikus dezakegu:

• XIX.mendean atzertuak = gaixo mentalak
• Diskriminazioa = marjinazioa
• XIX.mendean interbentzio mediokoak hasi ziren hauek sendatzeko helburuarekin
• Ondoren, berdintasuna. Zailtasunak dituzten pertsonak besteak bezalakoak dira
• Normalizazio printzipioa
• Baldintza normak: bizitokia, lana/hezkuntza eta aisialdia.
• Normaltasuna: Hezkuntza eskubidea, tratamendu berezia izateko eskubidea.
• Integrazioa

     Normalizazio printzipioarekin lotuta, integrazio printzipioa, indibidualizazio printzipioa eta sektorizazio printzipioa aipatu behar ditut.

     1. Integrazio printzipioa

Normalizazio eta integrazio printzipioak bereiziezinak dira. Normalizazioa helburua litzateke eta integrazioa, berriz, bidea. Integrazio kontzeptua prozesu luze baten emaitza izan da: edozein haur nahiz eta zailtasunak  eta behar bereziak eduki eskubidea dauka eskolara joateko.

     2. Indibidualizazio printzipioa

Umeen ezaugarri eta berezitasunetan oinarritzen da, hauen garapena lortzeko helburuarekin. Printzipio honek garrantzia handiagoa ematen dio "pertsonak" kontzeptuari "desberdin" kontzeptuari baino.

     3. Indibidualizazio printzipioa

Urritasunak dituzten pertsonak gizarte batean bizi dira, non bertan hezi, erlazionatu eta besteekin bizi dira. Horregatik, beharrezko laguntzak eskeini behar dizkio gizarteak modu egoki batean garatu ahal izateko.  Sektorizazioaren funtzioa honako hau da: behar bereziak dituen umeak komunitateko zerbitzuak eta instituzioak erabiltzea profesionalen laguntzarekin.

Beraz, gure esku dago normalizaziorako bidea.

El cazo de Lorenzo

Hitz simple  eta irudi dibertigarri batzuek bidez, bideo honen egileak desberdintasunak dituen ume baten egunerokotasuna kontatzen digu: umeak dituen zailtasunak, gaitasunak, gainditu behar dituen oztopoak... Nire ustez, honetan ez da beharrezkoa zerbait idaztea, bideoak dena esaten baitu. Horregatik, bideoa ikusi ondoren bakoitzak hausnartu dezan.

 Benetan aberasgarria da!

AUTISMOA ETA GAUTENA

GAUTENA izena Autismoaren Gipuzkoako Elkartearen akronimotik sortua dago. Etekina ateratzeko asmorik ez duen erakundea da eta autismoaren espektroa nahasita duten pertsonek (TEA) osatzen dute. Elkartea dagoen gizartean giltza diren erakundeekin lotura estua du eta laguntza ematen dion taldeari arreta modu profesionalean ematea du ezaugarri. GAUTENAk hitzarmenak ditu Eusko Jaurlaritzako zenbait sailekin, adibidez, Osasun eta Hezkuntza sailekin, eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren sail batzuekin, hala nola, Gizarte Politika eta Gazteria eta Kirol sailekin. Orain arte egin duen lana eskertu nahi izan zion Donostiako Udalak, 2003. urtean, Hiritarren Merezimenduari Domina eman zionean. Honekin batera, aipatzekoak dira Euskal Herrian eta Nafarroan dauden honako elkarte hauek:

• APNABI : Autismo Bizkaia
• ARAZOAK: Arabako Autismoa eta garapenaren beste nahasmen jeneralizatu batzuek Elkartea
• ANA: Asociación Navarra de Autismo

Internetetik nabigatzen ari garenean, definizio desberdin asko aurkitu dezakegu autismoari buruz. Baina, zein da benetan autismoaren definizioa?. GAUTENAn honako definizio hau dago: Autismoaren Espektroko Nahasmenen (AEN) eredua da autismoa eta gizarteratze, komunikazio eta jardueraren garapen arrunta oztopatzen duten haur-nahasmenak dira. Garunaren anomaliei lotzen zaizkie, baina oraindik ez dira era sakonean zehaztu, eta funtsean, arrazoi genetikoei egozten zaizkie. 1943an idatzi zen honi buruzko lehen artikulua eta gaur egun lehen baino maiztasun handiagoz identifikatzen dira. Gaur egun sendaezinak badira ere, egungo tratamenduek nahasmen horiek dituzten pertsonen bizi-kalitatea hobetzen laguntzen dute eta, laguntzarekin, ingurune normalizatuan bizi daitezen lortzen dute. 

Jendeak oso informazio gutxi dauka autismoari buruz. Horregatik, gaur egun ezjakintasun handia dago nahaste honen inguruan, beste askorekin gertatzen den moduan. Ezjakintasun hau jakintasun bihurtzeko Autismoaren Nazioarteko Eguna egiten da, joan den astean ospatu zen, apirilaren 2an hain zuzen ere. Egun horretan, guztion sentsibilizazioa lortzea da helburuetako bat. Baina helburu garrantzitsuena hau da: autistak gizartean autonomoak izatea lortzea.